Ligaw - Tingin

(Maikling Kuwento)   

Hindi naman talaga dapat accountancy ‘yong kukunin kong course.  Sina ermat at erpat lang ang nagpumilit na ‘to ‘yong kunin ko.  Paano ba naman kasi, masyado silang frustrated kay ate.  Kaya sa’kin na lang pinasa.  Kainis nga, dapat talaga tourism ako; kasi matangkad at medyo may itsura naman ako, kaya’t hindi imposibleng matanggap agad ako d’un. Kaso wala akong magagawa, ‘yon ang gusto nila.

First day of school n’un.  Excited akong pumasok, gumising pa nga ako ng maaga para lang hindi ma-late sa klase.  Tapos nang nakarating na ako sa classroom namin, wala pa palang klase.  ‘Yong iba kong mga classmate  nakatambay pa sa Hallway, magkakatabi lang sila.  ‘Yong ilan nakatingin sa kung saan-saan, mayroon ding feeling close sa iba at ‘yong ibang lalaki, pasikat sa mga babae (‘yong tipong nilalakasan ‘yong pakukuwento at kantsaw sa tropa).  Samu’t saring mga mukha, bakas na bakas na hindi pa rin naaalis ang kultura ng pagiging high school.     

Nang dumaan ako sa harap ng mga nakatambay sa Hallway papasok sa room, parang wala lang ako sa kanila, parang normal lang.  Kung sa bagay hindi naman ako kawalan kung dumaan man ako sa harap nila, basta sila tuloy sa ginagawa.       

Nang nasa pintuan na ako, nakita ko na mas marami pa lang mga tao sa loob, tahimik sila, parang nagpapakiramdaman sa isa’t isa.  ‘Yong ilan pa nga’y hindi umiimik, parang walang kasama.  Feeling nila mundo lang nila ang tumatakbo.        

Naghahanap ako n’un ng mapupuwestuhan.  At saktong mayroon pang bakante sa likod.  Gaya dati n’ung high school, kapag late ka, sa dulo ang puwesto mo, pero kapag maaga ka, na sa’yo na kung uupo ka sa harap o hindi.

Tulad noon, kahoy pa rin ang mga upuan, dalawa pa rin ang electric fan na minsan alanganing hindi gumagana, sirang mga jalosi, wakwak na pinto at kung anu-ano pang mga kakulangan sa facility.       

Nang makaupo na ako, bigla akong napatingin sa isang babae na nasa aking harapan.  Parang ang lakas kasi ng aura n’ya.  Medyo hindi ko maaninag ang kanyang mukha, kasi nakatalikod.  Pero pinilit ko pa rin tignan kahit sa gilid lang.  At hindi nga ako nagkamali, maganda s’ya (para sa standard ko), nasa kanya ang katangiang trip ko sa isang babae.  S’ya ‘yong singkit, mahaba ‘yong buhok na parang silver na nakahalo sa uling at kitang-kita ang kinang.  Makinis at morena, hindi ‘yong mukhang pilit dahil sa mga gamot.  Hiling ko na sana matangkad din s’ya.  Dumeskarte ako, nagpanggap na may itatapon sa labas para kapag papasok ako at babalik sa dating puwesto’y mas masisilayan ko ang kanyang gandang taglay (sa standard ko lang ‘to).        

Tumayo nga ako’t lumabas sa room at kunyaring may itatapon sa basurahan pero wala naman talaga.  Nang pabalik na ako, pasimpleng tingin ang ginagawa ko (parang sa mga mandurukot sa jeep – eye contact sa mga kasamahan nila), ‘yong hindi talaga halata.  Tiyempong pagtingin ko ulit, saktong nagkakatinginan kami at na-realize ko na mas maganda pala s’ya kapag nakaharap.  Tapos hindi ko alam ang gagawin n’un, kaya para hindi halatang nang-i-stalker ako, tumingin ako sa kisama ng room.  Ang angas!  Kahit saglit lang ‘yong salpukan ng aming mga mata feeling ko ang guwapo ko.  Umupo na nga ako at kung anu-ano ang aking iniisip nang time na ‘yon.  Siguro crush ako nito, kasi napatingin din siya sa’kin.  Kung magkakaroon lang ako ng pagkakataon, susunggaban ko talaga agad ‘yon.  Kaso ayokong magpadalus-dalos, mahirap na, baka mayari ako sa bandang huli.  Pakiramdam ko matatapos ‘yong araw na kinikilig ako, kasi hindi ako maka move-on sa titigang ‘yon.  Salamat na nga lang sa aktibiting ginawa namin sa klase, dahil d’un napag-alaman ko na Faith pala ang kanyang pangalan.  Angas talaga, naa-amaze ako, pangalan pa lang panalo na, talagang hindi mawawala ang Faith ko sa kanya.                 
           

Nang sumunod na araw, balak kong titigan ulit s’ya mula sa likuran (hindi n’ya naman alam na nakatingin ako sa kanya, kasi nakatalikod s’ya).  At gaya ng nangyari kahapon, tinitigan ko uli s’ya bago ako umupo at naulit ulit ang nangyari, nagkatitigan na naman kami (this time pinahalata ko na).  Dahil sa insedenteng ‘yon, pakiramdam ko mahal ko na siya.  Naisaisip ko n’un, ang saya pala maging college, mas masaya kaysa sa high school.     

Lumipas ang ilang araw, nag-iba na ang sitting arrangement namin, kasi pumasok na ‘yong ibang professor namin.  Bawat subject may kanya-kanyang arrangement (alphabetical, by birthday, by gender).  At si Faith, hindi ko na masyadong masisilayan.         

May mga pagkakataong kinukusa ng aking mata na tumingin kay Faith, kahit malayo s’ya’y hinahanap pa rin s’ya ng aking mata (parang dragon radar, biglang tumutunog at umiilaw kapag may malapit na dragon ball sa paligid).  At hindi ko alam kung pampalubag-loob lang ‘yon, pero tumititig din naman s’ya sa akin.  Sa tuwing magtatagpo ang aming paningin, parang nanghihina ako, ang ganda niya kasi talaga.  Infairness, matagal bago maghiwalay ang aming tingin sa isa’t isa.  Tapos isang malupit na ngiti ang response namin kapag alam namin na maghihiwalay na ang aming paningin.  After n’un sobrang kilig to the max ako, minsan napapailing ako sa sobrang saya at hindi ko maiwasang mag-isip, mahal na rin ‘ata talaga ako ni Faith na aking sinisinta.  Tingin ko, ‘yon ‘yong nagging dahilan para maging madalas ang aming pagtititigan.

Ito na kaya ‘yong tinatawag na Inlove o Puppy Love pa rin ‘to gaya n’ung nasa elementary at high school ako?  Pero kahit ano pa ‘yon, basta malaki ang faith ko kay Faith na mahal n’ya rin ako.  Sobrang kakaiba kasi talaga ‘yong titig n’ya, may meaning na parang may gustong sabihin, tumatagos, tapos parang kumakanta ‘yong puso ko sa sobrang pagkahumaling sa kanya.  Dahil ulit sa titig na ‘yon, feeling ko inlababo na ako sa kanya.  
Dumami ang aking naging ka-close at isa na nga rito si Faith, medyo may pag-aalangan sa tuwing babatiin ko s’ya, pero lagi kaming nagngingitian kapag magkaharap, parang walang malisya ‘yong ginagawa naming titigan (para sa’kin).  Minsan nga, naiisip kong magtapat ng nararamdaman para sa kanya, pero ayoko, baka maging awkward tapos mag-iba ‘yong pagtingin n’ya sa’kin (‘yong maiilang s’ya)  at hindi na n’ya ako muling tititigan.  Siguro ‘saka na lang pag dating ng tamang panahon.  Sa ngayon, susulitin ko muna na nagtitigan kami, masarap kasi sa pakiramdam e. may something na hindi ko maipaliwanag.   

Miyerkules n’un at CWTS namin.  Kaonti pa lang kami sa room, mabibilang pa sa mga daliri. Tapos bago ako pumasok sa room nand’un na si Faith.  Wala s’yang katabi (pagkakataon na ‘to). Super trip ko s’yang titigan, kaso bigo ako, nagbabasa kasi s’ya ng libro ni Bob Ong na ABNKKBSNPLAKO.  Bahala na, pasok na sa room kahit kinakabahan ako.  ‘Yong feeling na naiihi ka tapos nauutot, at nag-aalangan kang umihi kasi natatakot kang imbes na hangin, igit ang lumabas ang puwet mo.  Tapos pagpapawisan ka ng butil-butil.  Papakalmahin mo ang sarili, kaso wala nang magagawa kasi basa na (ng igit) ‘yong brief mo.

Nakaupo s’ya sa kabilang side ko, sa kanan, sa ikatlong row, samantalang ako, sa kaliwa, sa dulo.  Tinitingnan ko pa rin s’ya.  Tapos parang may mga dagang naghahabulan sa dibdbi ko.   Tapos bumibilis ‘yong tibok ng puso ko na parang magkakaroon ng lindol sa ilalim na dagat na pagmumulan ng matinding tsunami.  ‘Yong mukha ko, pakiramdam ko nakakain ako ng pagkaing nakaka-allergy sa’kin.  Sobrang kati na parang namumula at umiinit.  Badtrip, masyadong  maganda kasi ‘yong postura n’ya habang nagbabasa ng libro.  Mala-anghel sa lupa. Hindi ko talaga kayang i-describe ‘yong feeling ko na parang nakakain ng sobrang anghang na bicol express (kulang na lang magbuga ka ng apoy) at isang basong tubig lang ang meron ka at kailangan mong pagkasyahin para maubos ang ulam at kanin.  Nanginginig ako (kahit sobrang init sa room), tapos lalong tumitindi kasi mas tumatalim ‘yong tingin ko sa kanya at hindi puwedeng ibaling sa iba.  Talagang hindi ko na kaya, sobrang ganda n’ya, ayokong makita ‘yong kanyang postura habang nagbabasa ng libro.  Lalo akong nai-inlove sa kanya.  Pakiramdam ko pinapalibutan s’ya ng mga anghel sa kanyang gilid tapos sabay-sabay silang kumakanta ng isang Uyayi.  Hanggang sa hindi ko na talaga kaya. Nakapag-decide na  ako, magtapat ako ng nararamdaman  sa kanya, mahirap na, kasi baka mamaya darami mga classmate ko at baka mahirapan na akong magtapat.     

Tumayo ako para makalapit sa kanya.  Habang papalapit, tinititigan ko pa rin s’ya.  Dapat focus.  Hindi mawala ‘yong feeling ko.  Lalo akong nai-excite, lalo akong nanginginig at lalo akong napapamahal sa pagtitig sa kanya. 

Tumabi nga ako sa kanya, medyo kinakabahan pero kailangan kasi lalaki ako.  Ayokong bansagang  torpe.  Napalingon lang s’ya sa’kin tapos balik ulit  ang kanyang attendtion sa librong binabasa.  Walang anu-ano, ako na ang dumamovs.          
“Ahmmm…. Faith, ahmmm.  May sasabihin ako sa’yo.” Kagat labi akong kinakabahan.   
“Oh?” ‘Yong walang emosyon na pagpapakita na wala s’yang pakialam.                
“Ahmm… ayon nga.  Ahmmm, crush kasi kita.”  Feeling ko sumisikip ‘yong dibdib ko.  Pero masarap pala sa pakiramdam kapag nagtapat ka ng nararamdaman.  ‘Yong nagpakatotoo ka lang sa buhay mo.     
“Sus,” parang nagsusuri ‘yong mga sagot na ‘yon, taas kilay at nakangisi. “Iba na lang pagtripan mo, huwag ako.” Nananantsa talaga.     
“Bahala ka d’yan ,wala akong pakialam kung maniniwala ka man o hindi, basta ang mahalaga nasabi ko na sa’yo.”  Taas kilay ako, parang walang nararamdamang kaba sa sarili. Tapos umalis na ako sa tabi niya.  At dala-dala ko ‘yong bigat at katotohanang matatapos na rin ang aking maliligayang araw, pakiramdam ko hindi na ulit kamin magtitinginan.  Pakiramdam ko wala na talaga. 

Pero mali pala ‘yong hinala ko.  Nagtititigan pa rin kami (may klase man o wala basta nagkatsempuhan).  Parang wala lang talaga sa kanya ‘yong pagtatapat ko.  At nagpatuloy pa rin ‘to.  Tuloy ang aking pantasya at pangarap.  Tuloy ang pagmamahal kay Faith, tuloy ang faith kay Faith.

Isang mainit na hapon ‘yon.   Uwian na’t wala ng klase.  Nagkataong nakasabay ko palabas ng gate ‘yong isa sa mga malapit na kaibigan ni Faith sa klase.  Batian.  Kuwentuhan.  Kamustahan.  Hanggang napunta nga ‘yong topic namin sa mga crush sa aming klase.  Si Joy ang nag-start sa pagkukuwento.  D’un ko na  rin nalaman na crush  ako nitong si Joy. At tingin ko pagkakataon ko na, sinamantala ko ‘to, nabanggit ko ang crush ko sa aming klase.  Kinuwento ko kay Joy kung paano nagsimula ang kahibangan ko kay Faith.  Natatawa s’ya sa mga kuwento ko, parang hindi makapaniwala na magagawa ko ‘yon, lalo na raw ang pag amin ko kay Faith na crush ko ito.  Tapos nagtanong ako sa kanya kung ano bang type o ideal man ni Faith.  Napangisi lang s’ya at napailing, parang bigo ako sa mission kong makilala nang lubusan si Faith.        

Awkward silence.  Dead air.  Huminga nang malalim si Joy na parang may kinuhang lakas.          

"Alam mo Loie, mabibigo ka lang kay Faith." Taas kilay habang patango-tango sa’kin.  "Magigng Komplikado ‘yan, atsaka mahihirapan ka lang friend."   
"Bakit may bf na ba si Faith? Tingin ko naman wala." Mahangin ang aking pagkakasabi, na akala mo’y alam talaga ang lahat ng nangyayari.        
"Ano bang religion mo?" Matalas ang tingin n’ya sa’kin na akala mo’y hinuhusgahan ang buo kong pagkatao       .
"Sarado katoliko!" Sa aroganteng tono.         
"Olats ka talaga, hindi ka puwedeng mahalin ni Faith at malabong maging kayo." Nangangaral ang tono ni Joy, akala mo isang pari.    "INC si Faith, at mataas ang kanyang standard pagdating sa mga ganyang bagay.  Kaya kung ako sa iyo, tigilan mo na ‘yang ilusyon mo."  Nakangiti si Joy.  ‘Yong pang-asar.  Pakiramdam ko’y pinagtatawanan n’ya ako.  Pati si Faith, nginignisihan ako kung nasaan man s’ya ngaon. 

‘Yong ngiti ni Joy.  Nakakabasag talaga ng momentum.  Pakiramdam ko saglit na huminto ‘yong takbo ng mundo ko.  Tumingin ako sa langit kahit nakasisilaw at masakit sa balat ang sikat ng araw.  At bigla kong naibulong na may kasamg pag-iling, “Ba’t gan’un?”

Daga

(Maikling Kuwento)


Sa isang tambakan ng mga basura sa kalye ng Martinez ay mayroong nagtitipon na mga lalaking walang saplot pang-itaas at marahil ay nagbabantay at nag-aabang sa pagdating ng mga basurang magmumula sa mga taong nakatira sa lugar na iyon. Kalakal boys ang bansag sa kanila. Sapagkat sa tuwing sasapit ang ala-sais ng hapon ay hindi sila magkandaugaga sa mga basurang dumarating. Sa tuwing may basurang iaabot sa kanila, hindi sila nag-aatubiling pisilin ang mga ito, para bang may nais maramdaman sa pagkakapisil at kung maramdaman man ay agad nila itong bubuksan. Sabik na hahalughugin ang laman at magiliw na uungkatin ang loob. Hindi nila alintana ang mga dumi at baho na nakapaloob sa mga basura, ang mahalaga ay makakita sila ng mga bagay na maari nilang ibenta kinabukasan.

Isang gabi habang naghahalughog ng kalakal si Rommel sa basurahan ay napansin niyang may kung anong gumagalaw sa isang plastik. Bigla niyang tinawag ang iba pang mga kalakal boys upang tignan ang kanyang napansin.

“Uy, me gumagalaw sa loob ng plastik ohh.” Gulat habang tinatawag ni Rommel ang ilang kasamahan.

Nang makita ng isa sa mga matatandang kalakal boys ang nasabing gumagalaw na plastik. Bigla itong napatawa ng malakas na para bang inaasar ang pagiging inosente ni Rommel. Sa pagkakataong iyon, kumuha ito ng daspan at pinagpapalo ang plastik.

“Tangeks, malaking daga lang yung nasa loob niyan.” Nakangisi ang tugon ng matandang kalakal boys kay Rommel. “kupal ka, kala ko kung ano na yang nangyayari, daga lang umiyak ka na.”

Pinagpapalo ang dagang nasa loob ng plastik hanggang sa ito ay hindi na gumalaw. Matapos ang karumal-dumal na pangyayaring ito, kanilang binuksan ang plastik upang tignan ang kalagayan ng nasabing Daga. Gamit ang daspan, pinilit na kuhain ang daga mula sa plastik. Habang kinukuha ang daga bigla itong pumalag, gustong pang gumalaw subalit nasa daspan na siya ng mga kalakal boys.

“Pumapalag ka pa, ang lalakas na nga ng palo ko sa iyo.” Umiiling ang matandang kalakal boys habang hawak ang daspan kung saan naroon ang sugatang daga na nais pang lumaban.

Hindi alintana ng mga sasakyang dumaraan sa harap tambakan ang nangyayari. Para bang wala lang sa kanila ang pagpupulong na iyon ng mga kalakal boys. Kasabay nito ang pagkindat ng mga neon lights sa posteng nagsisilbing pangunahing gabay ng mga motorista.

Biglang-bigla. Nagtungo ang matandang kalakal boys sa gitna ng kalsada. Parang isang siga sa kantong walang pakialam sa mga sasakyang dumaraan. Hawak ang daspan na kinalalagyan ng dagang pumapalag. Habang ang ilan pang mga kalakal boys ay nagtatawanan sa sinapit ng daga.

“Iiwan kita dito sa gitna ng kalsada, peste ka, baka ikaw yung sumisira ng gamit ko sa bahay, kung hindi man ikaw yun, baka mga kapatid mo yun, pero wala akong pakialam, dito na matatapos ang buhay mo.” Nakatingin ang matandang kalakal boys sa dagang nasa daspan. At bigla nitong tinaktak ang hawak upang mahulog ang daga patungo sa kalsada.

Naiwan ngang mag-isa ang daga sa kalsada. At inaasar ito ng mga kalakal boys habang nakikipagpatintero sa mga sasakyan. Atras-abante ang deskate ng pobreng daga upang iwasan ang mga sasakyan, ninanais pa nitong makarating sa basurahan bago man lamang siya pumanaw subalit wala na yata talagang pag-asa, duguan ang kanyang likuran sa natamong palo mula sa matandang kalakal boys.

Habang nagsisigawan ang mga kalakal boys ay biglang may dumaan na dambuhalang trak sa kanilang harapan. Nagkaroon ng katahimikan sa mga oras na iyon sa pag-aabang sa sinapit ng pobreng daga. Hindi nila nakita kung ano ang nangyari sa daga nang dumaan ang trak. At nang makalagpas nga ang trak, buhay pa rin ang daga. Hindi ito natamaan ng gulong na wawakas sana sa buhay nito.

Nagpatuloy ang sigawan at lalong lumalakas. Mas tumitindi ang kanilang emosyon upang asarin ang pobreng daga. Inaasar nila ang daga na hindi na ito makararating pa sa basurahang pinagmulan.

Sa hindi inaasahang pagkakataon may dumaang tricycle na hindi nila aasahang kikitil sa buhay ng daga. Nagulungan ang daga ng gulong, para bang natapos na ang kanyang paghihirap nang mangyari ito. Pinilit pang lumaban ng daga, subalit huli na ang lahat. Naigalaw pa nito ang kanang paa, subalit wala na talagang pag-asa. Nilapitan ng isa sa mga kalakal boys ang nakahandusay na daga.

”Wala na, deds na.” Nakangisi habang inaasar sa tingin ang nakahandusay na pobreng daga.

Bumulwak ang dugo sa bibig ng daga. Bumulwak nang bumulwak. Hanggang sa patuloy nang nadurog ang katawan ng daga sa mga sasakyang dumaraan. Tumalsik ang ilang parte ng katawan ng daga sa kalsada, subalit hindi na binigyang pansin ito ng mga kalakal boys. Hanggang sa mabaon sa limot ang pangyayaring iyon. At nagpatuloy nang muli ang buhay ng mga kalakal boys, ang pagdaan ng mga sasakyan, ang paghahatid ng mga tao ng basura sa tambakan at ang pagkindat ng neon lights sa bahaging iyon.

Sinta

(Tula)

Hindi ang maalindog
mong katawan,
o aking mahal
ang nais piliin.
Na pagdating ng araw
ay maaagnas.

Hindi ang makinis
mong balat,
o aking mahal
ang nais piliin.
Na pagdating ng araw
ay mapupuno ng gasgas.

Hindi ang kumikinang
mong mga buhok,
o aking mahal
ang nais piliin.
Na pagdating ng araw
ay isa-isang malalagas.

Hindi ang matangos
mong ilong,
o aking mahal
ang nais piliin.
Na pagdating ng araw
ay aatras ang ungos.

Hindi ang palangiti
mong mga labi,
o aking mahal
ang nais piliin.
Na pagdating ng araw
ay mangungulubot.

Kundi ang nangungusap
mong mga mata
Na nagbibigay paalala
sa gunita ng kahapon.
Matang nagsasabi
ng katotohanan
matang nagpapainit sa kalooban
matang gumigising sa isipan
matang nang-aakit sa katawan
at matang tumititig sa aking katauhan.

Salamin

(Dagli)


Balisang-balisa na si Chester habang siya'y nagluluto ng pagkain para sa kanyang i-aalmusal at babaunin sa trabaho.

Sinlamig ng madaling araw ang kanyang nararamdaman.

Nang makaluto, agad na naligo ang binata.

Kasabay ng pagdampi ng tubig sa kanyang balat ay bigla niyang naalala ang inaanod na mga sandali't pangyayayri na nilumot ng panahon at kinalimutan ng kahapon. Matapos maligo ay nagbihis. At kumain.

Sa bawat pagsubong nagaganap umaalingawngaw ang mga larawan ng kahapon hanggang sa mabusog sa sama ng loob.

Matapos ang kanyang pagkain. Saglit na nagpahinga. Inihanda ang mga dadalhing gamit at ang baon. Nagtungo sa lababo. Kinuha ang sipilyo. At para bang hinang-hinang pinisil ang lalagyan ng tutpeyst upang ilagay sa hawak na sipilyo. Gigil na kinuskos ang ngipin. Galit at para bang gustong matanggal ang lahat ng mga ito. Subalit hindi pa rin ito naging lunas at mas lalo lang nagpabigat sa kanyang kalooban.

Matapos pagdiskitahan ang ngipin. Sinimulan niya nang maghugas ng pinagkainan. Nakita niya ang mga mumong umaagos sa lababo. Kanyang pinagmasdan ang mga ito. Gusto niyang tumawa nang tumawa habang nakikita ang mga mumong inaagos. Tulalang pinagmamasdan. Nakangisi ang mga labi na para bang nanlilinlang. At nagulat na lang ang binata nang siya'y mapatingin sa salamin sa lababo.

Kasabay ang walang tigil na pagbulwak ng tubig sa gripo at ang pagkaanod ng mga mumo.

Hindi na lang ako matutulog

(Tula)

Hindi na lang ako
matutulog,
kung sa bawat
pagbaba
ng talukap ng mga mata
ay siya namang
pagtaas ng kilay
ng mga dambuhalang Kapitalista.

Hindi na lang ako matutulog,
kung sa bawat hilik,
kapalit
isang katotohanang
hindi na muling
makatutulog
kaming mga maralita.

Hindi na lang ako matutulog
pagkat alam ko
isang umaga
ang mamahaling likido
ay dadagok
sa sikmura
at sasampal sa aming mukha.

Salitang nakamamatay

(Tula)

matagal ko na sanang hinugot
mga salitang
kikitil sa iyong buhay
hihiwa sa iyong kalamnan
bibiyak sa iyong katawan
at dudurog sa iyong utak.

Pagkat ayoko nang marinig
tinig,
na nagpapabigat sa kalooban
nagpapagulo sa isipan
at nangwawasak sa katauhan.

huwag sanang magkasundo
aking puso't isipan
at tuluyang masira
bait na aking iniingatan.

hilingin mo
na huwag ako magkaroon ng lakas
pagkat hindi maaawa
mga salitang lalabas
sa aking dila.

na kahit takpan ang tainga
patuloy pa rin maninira
hanggang sa ikaw
tuluyang mawala.

Ikaw ang Manlilikha

(Tula)

ikaw,
ang manlilikha
na nagbigay buhay
sa bawat isa

ikaw,
ang nagbigay kaisipan
sa aming nilalagnat
na isipan

ikaw,
ang nagturo
upang humarap sa pagsubok
ng may dangal

ikaw,
ang sagot at makakasagot
sa mga tanong
na kumukubli sa isipan

ikaw,
naging inspirasyon
ng buong mundo
sa tuwing may sakuna

at ikaw,
dahilan ng lahat ng ito
pagkat ikaw ang nag-iisang manlilikha
at ikaw ay ikaw

Ang Pagsasalsal

(Tula)

Pumili ng lugar
na kumportable
at makakapag-isip nang mabuti
manahimik
pumikit kung kinakailangan
nang mabigyang atensyon ang nais ilarawan

mag-isip
mag-isip nang maayos
ituon ang pansin ng isipan
sa mga bagay
buksan ang kamalayan
palawakin ang imahinasyon
hayaang maglakbay
nang maakor dulo ng tagumpay

huwag pansinin
mga bagay na makakasira
sa pag-iisip
ituon ang pansin
ituon ang pansin
ituon ang pansin
ng isipan

at kapag nag-init na
hayaang lumabas
katas ng tagumpay
sa mahabang pag-iisip.

Si Jen o si Grace?

(Maikling Kuwento)


Mula nang magkaroon ng trabaho si Jillian, kalahating taon na ang nakalilipas. Madalang na silang magkita ni Grace. Huling nagkita ang dalawa sa kanilang meeting-place kung tawagin. Sa Seaside ng MOA (Mall of Asia). Kung saan sila'y unang nagkita at nagkakilala. Sa pamamagitan ng pakikipag-textmate na tinatawag.

Apat na buwan na rin ang nakalilipas nang huling magkita ang dalawa. Bago tuluyang nagpaalam sa isa’t isa, binigyan muna ni Jillian si Grace ng isang Libro: Ligo na U, Lapit na me, ni Eros Atalia. Upang ‘di umano'y mapagkwentuhan nila kapag sila'y nagkitang muli sa Seaside.

wer n u?

Text ni Jillian kay Grace.

w8,lapet n q,sn kn?

Reply ni Grace.

Bsta d2 lng aq, s tpat ng Sam's ska Tender Juicy, nka blue aq n t-shrt.

Tugon naman ni Jillian.

Mahigit 20 minuto ang lumipas nang magkita ang dalawa. Nakaharap noon si Jillian sa dagat habang kanyang pinagmamasdan ang mga alon na tila nagkakasundo sa kanilang kinalalagyan.

"Tagal mo.” Malambing at nakangiting tugon ni Jillian kay Grace, "Namiss kita ha".

"Namiss din kita." Nakangiting tugon ni Grace habang pinagmamasdan ang mukha ni Jillian.

At ang mga titig na iyon, para bang nagbibigay ng isang mensaheng hindi mababatid kung hindi sasabihin at ipagtatapat.

"Nabasa mo na ‘ yong Libro?"
"Oo, tapos na, tapos ko nang basahin ‘yon, nakakatawa nga, e"
"Lalo na si Intoy!” Masiglang sagot ni Jillian.
"Pero ang nakapagtataka ‘ron, sinong nakabuntis kay Jen, hindi naman si Intoy na lagi n’yang kasama?" Parang may gustong malaman ang tanong na iyon ni Jillian sa kanyang kaharap. Waring naghahanap ng isang kasagutan at katotohanan.

"’Saka s’an s'ya napunta ‘nong nawala s'ya bigla?
"Makikita pa kaya s’ya ni Intoy?"

Mga katanungang labis na nagpakulot sa kanyang mukha habang pinagmamasdan ang karagatan na waring tinutuya ang kanyang katauhan ng mga along nagmumula dito. Mga katanungang nagbigay sa kanya ng misteryo kung ano ang magiging solusyon sa mga ito.

Nang marinig ni Grace ang pangalan ni Jen- isa sa mga pangunahing tauhan sa kwentong pinababasa sa kanya ni Jillian. Bigla itong napayuko, waring nalugmok sa kanyang kinatatayuan. At bakas sa kanyang mukha ang pag-aalaala sa hindi maipaliwanag na dahilan. Parang gustong sumabog ng kanyang damdamin habang katabi ang kasintahan.

"Oh ba't bigla kang natahimik, hindi mo ‘ata binasa, kaya hindi ka maka-relate." Pagtatakang tanong ni Jillian. At biglang-bigla, hinawakan nito ang kamay ng kasintahan. Parang isang halaman na pinupunan ang pangangailangan sa tulong ng sikat ng araw. At sabay nilang pinagmasdan ang mga alon sa dagat ng Manila Bay. Mga alon na waring nagrerebolusyon sa kanilang kinalalagyan. Gustong kumawala, gustong tumakas. Waring nagbabadya ng isang delubyo.

"Wala ‘yon,wala wala." Mahinang tugon ni Grace. Walang emosyong pinakita sa kanyang mukha. Para bang may itinatago pero may nais ding ipalabas. "Sige lang, kuwento ka pa"

"Ba't ako lang magkukwento,ikaw naman"

Hindi pa natatapos magsalita si Jillian nang bigla’ng may naisip na tanong si Grace, na tila ba hinugot sa kung saan. At ang mga alon, para bang binigyan siya ng hudyat ng mga ito upang magsalita. Mga alon na nagbibigay lakas sa kanya upang masabi ang nararamdaman.

"Kung ikaw si Intoy, anong magiging reaksyon mo sa nangyari kay Jen?"
"Ako!?" Gulat na gulat na tugon ni Jillian sa kasintahan. Parang isang paslit na tinanong kung ano ang kanyang katayuan sa buhay.

"Hindi ko alam, baka mabaliw ako n’on"
"’Saka, ano’ng karapatan ko r’on kay Jen, ‘di ko naman syota ‘yon, e. Ang mahalaga, tiba-tiba ako." Nakatawang sagot ni Jillian, nagbibiro ang mga ngiti na ibinato sa kasintahan. Sabay akbay sa kasintahan at halik sa pisngi nito.

Nagbuntong hininga si Grace, para bang nagkaroon ng pag-asa sa ginawa. At pinagmasdan muli ang kalagayan ng mga alon. Napangiti siya at biglang natuon ang pansin sa kasintahan.

"Hmm, may sasabihin ako sa'yo." Paunang salita Grace.
"Ano naman ‘yon?" Para bang nagulat si Jillian
"Ako si Jen sa kwento"

Kumunoy

(Maikling Kuwento)


Kagagaling lang ni Mang Gusting sa pagtitinda ng mga sigarilyo at kendi sa isang hindi kalayuang kalsada sa kanilang lugar.

Bitbit niya sa kaliwang kamay ang isang tila maliit na lamesang patungan ng kanyang paninda, at nakasabit naman sa kanyang kanang balikat ang sisidlan ng mga ito.

Tila makulimlim ang hapong iyon kay Mang Gusting, gayong mainit pa, at nakangiti ang araw sa mga tao.Habang siya'y papasok sa kanilang lugar, sa looban kung tawagin ng mga tagaroon, nang sari-saring mga ingay ang kanyang naririnig, mga imaheng nais niyang hindi na muling makita: mga batang naglalaro, mga tambay sa kanto, mga rugby boy, panakanaka, mga nagtutulak ng droga, mga nagsusugal, nagtotong-it at nagkakarakrus; mga tsismosang na wala nang ginawa kundi ang magpalipas ng oras sa pakikipagkwentuhan sa mga kapwa tsismosa, ingay ng mga tugtugan sa bawat tahanan na kanyang nadaraanan.

Sa paglalakad ni Mang Gusting, tila ba hindi siya nasasabik na mamahinga, hindi dahil wala siyang kinita sa maghapong pagtitinda, kundi dahil sa mga bagay ng kanyang naiisip, na marahil ay hindi maganda.

Tulala at nakatuon lamang ang kanyang paningin sa baba ng sementadong daan patungo sa kanyang tahanan; ilang linggo na ring ganito si Mang Gusting, minsan ay hindi na rin siya kumakain ng hapunan, pagkat sanay na marahil ang kanyang sikmura sa araw-araw na gawaing ito.

Subalit ang araw na ito ang pinakamalungkot sa lahat ng malungkot na kanyang pag-uwi sa kanyang tahanan.May kung anong binubulong si Mang Gusting habang naglalakad,

“kalayo"
“kalayo”
“kalayo"

...tulala pa rin nang makarating siya sa kanyang tahanan, na tanging isang tao lamang ang kasya, marahil inilaan ang ispasyong ito para sa kanya, para gawing isang munting tahanan.

Singhaba lamang ng pinto ang loob at ang taas ng kanyang tahanan.

Talagang nakalaan lang para sa kanya.

Ano bang silbi ng malaking tahanan, gayong wala naman nakakaalala sa akin, minsan ay kanyang naiwika.

Sa loob ng kanyang tahanan, ay isang maliit na gitara, ang bubungad kapag binuksan ang pinto. Nakalagay sa dulo ang ilang mga kagamitan na kanyang pinahahalagahan. Nakalagay sa isang maliit na kahon na sing laki ng lalagyanan ng sapatos.

Pagkabukas niya ng pinto, agad niyang ibinaba ang mga bitbit na gamit, umupo sa pintuan, at tulala ulit na tila ba may iniisip. Ilang oras din siyang ganito, at nang mapagod, ay napasandal at naramdaman sa likod ang kanyang gitara.

Tinitigan niya ito, at saglit na nagtungo sa loob, may kung ano siyang kinuha sa loob ng tahanan. Isang litrato, na kasama ang buo niyang pamilya, bago siya lisanin ng mga ito, tinitigan, pagkaraan ay iniharap sa ibabaw ng apoy ng gasera ang kaninang hawak niyang litrato.

Walang ekspresyon sa kanyang butuhang mukha, ni hindi tumulo ang luha sa kanyang bilugang mata; habang nasusunog ito. Nang tuluyan ng masunog at maging abo ang litrato. Kanya nang kinuha ang gitara at tumugtog ng ilang mga awiting paborito niya.

Inabot ng madaling araw ang pagtugtog niya ng gitara, tanging siya na lamang ang gising sa mga oras na iyon.

Kahol ng aso at ingay na lang ng mga pusa at maririnig kasabay ng pagtipa niya sa kanyang gitara.

Tuluyan nang pumasok si Mang Gusting sa kanyang tahanan at doon nagpatuloy ng pagkanta na nilapatan ng tunog ng gitara. Napasandal siya at itinuon ang mukha sa bubong ng kanyang tahanan, nakita niya ang mga ipis na malayang naghahabulan at tumatambay dito.

Matapos ang ilang sandali, natuon ang kanyang paningin sa gaserang nakasindi. At walang ano-ano, kanyang sinipa.

Napunta ito sa kahon na sinlaki ng kahon na lalagyanan ng sapatos. Dinilaan ng apoy ang karton na ito, at nasiyahan si Mang Gusting sa nakita.

Ang maliit na apoy mula sa gasera ay unti-unting nilamon ang karton at ilan pang mga nasa loob nito.

Patuloy ang pagkalabit ni Mang Gusting sa kuwerdas ng gitara, kaakibat ang isang tila paghele sa isang bata...

“Hmmmm...."
"hmmmmmmmmm......”

Unti-unting umakyat ang apoy sa kanyang tahanan, patungo sa bubong. At patuloy pa rin siya sa kanyang pagtipa sa gitara. Nakangiti at tila masaya ang ekspresyon ng kanyang mukha habang tumutugtog ng gitara. Nakapikit at nakasandal.

Sa paglaki ng apoy sa loob ng kanyang tahanan ay unti-unti namang naglalaho ang tunog ng gitara at ng malambing niyang tinig. Hindi naglaon lumaki nang lumaki ang apoy at tuluyan nang nilamon ang loob at labas ng kanyang tahanan.

At dahil iskwater ang lugar, mabilis na kumalat ang apoy. Wari’y isang lugar iyon na binagsakan ng bilog at malaking apoy mula sa kalawakan.

Bakit Ganito ang Ganyan?

(Tula)

Hindi ko na muling babalikan
mga gunitang
kumukurot sa kalamnan,
mga alaalang
pumapaso sa isipan.
Nang hindi na manumbalik
pait sa bawat tamis
na dumating sa kamusmusan.

Mga sandali
na namighati sa kawalang malay,
mga lumipas na pagdurusa
sa kaginhawaan,
ay hindi na muling babalikan
gaya ng yapak
sa buhanginan
na nabubura
sa bawat kampay ng alon
na dumidila sa pampang ng pagkamulat.

Ang bawat ngiti
ng sikat ng araw,
ay hindi na muling magniningning
ang salaming inihain
ng mga mapaglarong kapalaran
na hindi na muling mamalasin
na bumalik sa kahapong nagdaan.

Mga bagay na nilikha
para sa mga dahilang hindi matanggap
ng kaloobang pagod
sa pag-intindi
sa mga hinanaing ng utak
na hindi mawari
ang dapat gawin.

Hanggang kailan,
maglalaro ang isip
sa baga ng apoy,
gayong tuyo na ang pang-unawa
sa lamig na dulot ng umaga sa Disyembre.
Hanggang kailan matatapos ang pagsagot
sa mga tanong
na hindi mabigyanng lunas
sa lumalalang pagkabigo ng isipan.

Higanteng Bakal na Metal

(Tula)

Sa oras ng iyong pagdating
ako ay aalisto
maghahanda,
at mag-aabang
sa pagbukas ng [mga] sugat
sa iyong tagiliran.

At dahil kaunting oras
ang inilaan
sa pagtahak sa iyong balumbalunan
ako ay magkakandarapa,
sisiksik,
manghahawi,
at manunulak kung kinakailangan,
matunton lang ang iyong kalooban.

Hahamakin ang lahat,
huwag lang hindi maunahan
sa pagpasok,
sa mailap mong mga sugat
na kapag bumubuka
ay may inilalabas at ipinapasok
na hindi malaman
kung natutuwa
o nabubugnot sa mga pangyayari.

Sa oras na iyong pagdating
ako ay aalisto,
paghahandaan
ang mga kapwa ko mikrobyo
na lalabas sa iyong [mga] tagiliran.
At kapag dumating na ang pagkakataon,
ako,[kami] ay susuot sa iyo
upang mapalitan
ang hirap na aming ibinigay
sa paghihintay sa iyo.

Walang sasayanging pagkakataon,
mga hakbang ay titigasan,
mga dugo ay papagalawin
at ang pwersa ay lalakasan
nang hindi mabuwag
ang hanay na kinabibilangan.

Matira matibay ang labanan,
pagkat bawal ang mahina,
bawal ang lampa
at bawal ang maarte
kapag nakaharap na
sa tarangkahan ng iyong tagiliran.

Maria Clara at Urduja

(walang kwentang sanaysay)

Ang tao ay bahagi sa lipunan, hindi magiging lipunan ang isang lipunan, kung wala ang isa sa mga mahahalagang sangkap na ito,ang tao. Pagkat sa tao nagmumula ang lahat ng mga kaganapang nangyayari sa isang lipunan. Ang tao ang siyang nagdidikta kung ano ang magiging batayan ng lipunan.Kung mataas ba o mababa, kung maganda ba o mapangit ang isang bagay, etc.
Kung titignan natin ang kasaysayan, ang mga lalaki ang siyang makapangyarihan kesa sa babae, mas nadodomina ng mga ito ang kababaihan, sa ilang mga larangan.
Kung titignan naman natin ang Nobela ni Rizal na Noli Me Tangere‘, si Maria Clara ang nagrerepresenta sa Babaeng Pilipino, na isang mahinhin at mayuming tao. At sa karakter na ito, nais wasakin o bigyang diin ni Rizal na ang mga Babaeng Pilipino ay pangtahanan lamang, walang silbi at ang tanging gawain lang ay magsayang ng oras sa loob ng tahanan. Pero paano mangyayaring ito ang representasyon ng mga Babaeng Pilipino, gayong kasamang nakipaglaban para sa kalayaan ng bayan ang mga kababaihan, gaya nina Teodora Alonzo,Espiridonia Bonifacio, Urduja at iba pang mga Babaeng Pilipinong nakipaglaban para sa kalayaan ng bayan.
Masasabi kayang walang kwenta sa lipunan ang mga babae gayong tao rin sila, gaya ng mga lalaki na bahagi rin ng lipunang kanilang ginagalawan. Hindi ba’t hindi magiging nilalang ang isang bata o tao kung wala ang babaeng magluluwal dito.
Katuwang ng mga lalaki ang babae sa ilang mga larangan, gaya ng sa Politika, Ekonomiya at iba pang mga Kategorya. Pagkat totoo ngang kaya na rin gawin ng mga kababaihan ang ilang mga gawain na dati ay lalaki lang ang mayroong kakayahan. Kung titignan natin, sa Pilipinas unang nagkaroon ng Babaeng Pangulo sa Asya. Hindi ba’t Pilipino lang ang nakapagtala ng gayong kasaysayan sa Asya o pati marahil sa buong mundo.
“Walang nabubuhay para sa sarili lang”, ayon sa isang awitin. Sa madaling sabi, hindi mabubuhay ang isang tao kung wala siyang katuwang o katulong para mabuhay. Hindi makakasurbayb ang lalaki kung walang babae, at hindi rin makakasurbayb ang babae kung walang lalaki, vice versa ang usapan,kaya nga’t nauso ang tawag na “Babaero”, pagkat laging naghahanap ang lalaki ng makakatuwang sa buhay, kahit minsan ay mali na ito. Pero ni minsan ay hindi pa masyadong tumatak sa aking isipan ang katawagang “Lalakero”. Mukhang may deskriminasyon sa mga lalaki ito.
Na sa iyo ang desisyon kung ano ang magiging dating sa iyo ng mga sinabi ko.

Sana

(Tula)

Sana ,
Bumalik ka na
Ama,
Nang hindi na mag-alala
Si Inang nangungulila

Sana,
Bumalik ka na
Ama,
Nang kaming lahat
Ay mapanatag na

Sana,
Bumalik ka na
Ama,
Nang tayong magpapamilya
Muling magsalo at magsama.

Sana,
Bumalik ka na
Ama,
Pagkat tatlong araw na
Mula nang ikaw ay huling nakita.

Sana ,
Hindi totoo
Ama,
Ang kutob kong ikaw ay pinadukot
Ng mga Asendero’t Panginoong may lupa.

Sana,
Magbalik ka na
Ama,
Nang kami ay hindi mangamba
Sa balitang may mga nawawala.

At Sana,
Hindi ikaw
Ama,
Ang natagpuan nilang bangkay
Sa may gilid ng Sapa.

Ay

(Tula)

Naglalakad,
Patungo sa pupuntahan
Nakatuon,
Mga pangdama
Sa daang daraanan.

Nang biglang tumunog
At manginig
Ang bulsa ng pantalon.

”May nagtext!”

Pinasok,
Kamay sa bulsa
Kumapa,
Dinukot ang Fone

Sa text ay nagreply,
Nagreply
Nireplayan
Nagreplay ng walang humpay.

Paningin,
Nakatuon sa Fone
Habang naglalakad.
Kasabay,
Ilang mga ngiti dulot ng Fone.

Nang biglang madulas
At napamura,
“SHIT!!!”
Dahil natapakan
Malambot at mamasa-masang
Tae ng Aso.

Tanong ng Masa

(Tula)

Tinanong ng madla
Ang isang mama:

`Nasaan ang lupa
Na pangako ng iyong ina
Sa mga magsasaka,
Nang siya ay nangangampanya?’

Tugon niya,
Isang ngisi at iling na nakakabalisa,
Panibagong hamon
Para sa mga Pilipinong maralita`t makamasa

May pagbabago bang makikita?
May hustisya bang matatamasa?
At may magagawa kaya,
Ang mamang nanumpa
Noong ika-30 ng Hunyo,
Sa harap ng sambayanag Pilipino?
Na anak ng Asendero.

Naisip na kaya?

(Tula)

Juan,
Naisip mo ba,
Kung bakit nag-iisip
Ang iyong pag-iisip?

Juan,
Naisip mo ba,
Kung bakit naitanong ko sa iyo
Ang aking naiisip?

Juan,
Naisip mo ba,
Kung bakit kita pinapaisip
Sa aking naisip?

Juan,
Naisip mo ba,
Na pwede ko rin maisip
Ang iyong naiisip?

Juan,
Naisip mo ba,
Na pwede mo rin maisip
Ang aking naiisip?

Juan,
Naisip mo ba,
Na gawain ng ating pag-iisip
Ang mag-isip?

Juan,
Naisip mo ba,
Ang naiisip ng iba,
Pwede mo rin maisip?

Juan,
Naisip mo ba,
Kung ang iyong isip,
Napapagod sa pag-iisip?

Juan,
Naisip mo ba,
Kung bakit "JUAN"
Ang tawag ko sa iyo ?

Larawan ng Kahapon

(Tula)

Minuni-muni ang kahapon
At binalikan
Mga alaalang nagbigay paalala
Sa nagdaang panahon.

Ginunita,
Mga pangyayari
Na noon nakatuon
At naganap sa isang pagkakataon.

Ang mga ito ay sumariwa,
At umalingawngaw
Sa aking balintataw.

At muli kong binalik
Ang larawan
Sa dati nitong lalagyan,
-Photo Album

Hanay ng mga Langgam

(Tula)

Magkakahanay na naglalakad
Sa tuyong daang tinatahak.
Iisa ang misyong nais makamtan
makabalik sa kampo
bitbit mga pagkaing makukuha
sa mahabang paglalakbay.

Nagsasalungatan
Ang dalawang linya,
isa paalis
at isa naman pabalik.

Sa isang hanay
mga nakapila
walang bitbit ano man,
sa kabilang hanay naman
isang katerba ang dala,
at hanggang ngayon,
hindi ko pa rin alam
kung saan ito mapupunta.

Wikang Hinihika

(Tula)

Wika ko hindi ko magamit
Wika nila gamit na gamit,
Sa Wika ko ako`y nililimitahan
Sa Wika nila, walang angalan.

Wika ko may ilang kakulangan
Wika nila`y walang hangganan,
Sa Wika ko, ako`y Immoral
Sa Wika nila, lahat ay Normal.

Wika ko hindi umuunlad
Wika nila ginagamit sa aking Komunidad,
Sa Wika ko marami ang bawal
Sa Wika nila, pag-unlad ay di matagal.

Wika ko:“May mali ba?”
Bakit pa nilikha ang mga salita
Kung pati sarili kong Bansa
Inaabanduna ang aking Wika?