Friday, February 26, 2016

Mga Dapat Gawin Sa Paggawa Ng Term Paper : O Para Makalusot Sa Professor Mo


1.       dHa4mHi3Hha4nH a4n6 typographical error
2.       Damihan ,ang : maling ! paggamit sa … punctuation .marks ?
3.       Huwag i-justify
4.       Huwag maglagay ng reference na galing sa internet
a.       Cute kapag galing sa libro
b.      Cute rin kapag nag-interview lalo na kung kilalang tao
c.       Pero pinaka-cute sa lahat kapag imbento lang ‘yong  reference (galingan mo lang magpaliwanag).
5.       Kung sakaling pagpilitan mong kumuha sa internet ito ang mga dapat tandaan:
a.       Huwag piliin  ‘yong masyadong malalalim o luma ang lenggwahe.  Lalo na kung freshmen o sophomore ka, halata masyado.
b.      Kapag naghanap sa google ng gustong topic, huwag piliin ‘yong top suggested link.  Mas maganda, piliin ‘yong pinakadulo.
c.       Kapag na-Ctrl A, Ctrl C at Ctrl V na sa MS word, baguhin ang title.  Mula sa pinaka-hardcore na lenggwahe papunta sa pinakamababaw na salita.  Alam mo na.
d.      Tanggalin ang background color kapag nasa MS word, ‘wag kang  tanga ha!
e.      Huwag i-rearrange ‘yong laman.
6.       Huwag lagyan ng pangalan ang papel gamit na pasulat kamay.
7.       Kung sakaling parehas kayo ng gawa ng tropa mo:
a.       Dapat hindi magkasunod ‘yong  papel niyo kapag magpapasa, mas madaling mahuhuli.
b.      Baguhin nang konti ang format (Font style, size, spacing, margins at size ng bond paper), mag-effort kahit konti.
8.       Kapag ipapasa magpapasa, piliting isiksik sa ilalim ang papel.  Sa oras na basahin na ‘yong gawa ninyo, panigurado pagod na siya kapag sa ‘yong gawa mo na ‘yong uupuan.
9.       Kung non-sense ang topic, gumamit ng mga malalalim na salita para kunyaring aral at pinaghandaan.  Sample, imbes na nalilito gamitin ang nagugulumihanan, napagtanto imbes na naisip, etc.
10.   Kung sakaling maganda ang topic, ‘wag masyadong magmalalim.  Baka pagdudahan ka na gawa ng kung sinong sikat na writer ‘yang papel mo.
11.   Isingit ang statement na:  “BINABASA KAYA ‘TO NG PROFESSOR NAMIN, PURO NA LANG PASULAT AT PAPASA NG GANITO DI NAMAN BINABASA, SANA NAMAN PO NA-APPRECIATE NIYO ‘TONG PINAGHIHIRAPAN NAMIN.”  Isingit sa bandang katawan o wakas ng gawa.
12.   Alamin kung masipag o tamad magbasa ang professor.
a.       Kapag tamad, kumuha lang sa google.  5 – 10 minutes tapos na ‘yon, kasama na ‘yong pag-print.
b.      Kapag masipag, gawin at sundin ang payo mula 1 hanggang 12.  Repeat till fade.

Friday, September 18, 2015

Limang Tip Para Mawala Sa Lungsod Ang Trapik


KAPAG USAPIN NA NG trapik, hindi puwede’ng maarte o pabebe.  Halimbawa nito kapag rush hour, ‘wag nang choosy sa pagpili ng maluwang na sasakyan,  pa’no kung apat na oras ka nang naghihintay ng  sasakyang walang masyadong laman. Gutom ka na’t lahat-lahat, lata pa ang katawan sa sobrang pagod.  Badtrip ka pa kasi hindi mo napanuod ‘yong ALBUD kanina sa (depende kung saan ka pumapasok).  Sa kamalasan umulan pa, imbes na nakaupo ka na’t nagnanakaw ng tulog sa sinasakyan ayun mapapakanta ka na lang ng ganito:  Ito ako, basang-basa sa ulan.  Walang masisilungan, walang mga sasakyan.  Hustle ‘di ba?
Kaya meron akong mungkahi para maiwasan o mawala ang trapik.  Ito ang ilan.

1.      Last Politician Standing – Magkakaroon ng eleksiyon sa loob ng isang taon.  Kung sino ang may pinakamadaming boto sa bawat buwan ay siyang hihiranging mayor, congressman, senador, bise president at president.  At forever na silang nakaupo sa puwesto.  Halimbawa.  Pangalanan natin sina A at B bilang Pulitiko. Tuwing unang linggo ng buwan ang pangangampanya, sa ikatlong buwan ang boto at ikaapat na buwan ang pagbibilang ng boto. 
Ipagpalagay natin sa January nanalo si A, February si A . . .                            

Monthly Results of Election - Percentage
Month
A
B
Winner
1.       January
55%
45%
A
2.       February
10%
90%
B
3.       March
86%
14%
A
4.       April
31%
69%
B
5.       May
50%
50%
DRAW
6.       June
80%
20%
A
7.       July
21%
79%
B
8.       August
82%
18%
A
9.       September
44%
56%
B
10.   October
60%
40%
A
11.   November
50%
50%
DRAW
12.   December
54%
56%
B







DRAW

Kung sakaling magkaroon ng draw kagaya ng nasa itaas.  May isang laro para masukat ang pasensiya at katatagan ng pulitiko. 
Sa City Hall maglalagay ng sobrang laking screen para makita ng mga tao na hindi dinadaya ang eleksyion.  Simple lang ang rule.  Mananalo ang pulitikong may mataas na score sa Flappy Bird.  Best of 7 ang laban.
Nagtataka ka siguro kung anong connection nito sa Trapik.  Syempre, dahil buwan-buwan may eleksiyon buwan-buwan ding aayusin ang mga kalsada, kalye, drainage at tulay.  Andito na ‘yong Road Widening, papalawakin ang mga ito.  Kapag informal settler ka at natamaan ang cute mong barung-baro, wala kang magagawa kundi bumalik sa probinsiyang pinanggalingan mo.  Di ka na nila ililipat sa ibang lugar, kasi inaayos din ‘yon.  Wala kang lusot kaya mamundok ka na lang.

2.      Oplan-Balik-Probinsiya – Related ‘to sa tip 1.  Kung lahat ng nasa informal settler ay babalik sa probinsiya, ibig sabihin kokonti na lang ang tao sa Lungsod.  Wala ng commuter, jeepney/taxi/fx driver, estudyante, vendor, snatcher, hold-upper, bank rubber. 
‘Yong huling tatlo, yan kasi madalas ang ginagawang krimen ng mga tao, dala ng kahirapan.  Pero dahil bawal na ang mahirap sa lungsod, wala nang gagawa ng mga nabanggit.  Payapa at  masaya ang lahat.  Salamat talaga sa mga pulitiko.     

3.      Oil Price Hike – Big time na’ng mga tao sa lungsod.  Kaya maiisip ng pogi at maganda nating pulitiko na gawing P1000/ liter ang gasolina.  Lumalabas na kung magko-konsumo ka ng 50 liters sa isang araw ay kakailanganin mong magbayad P50,000 sa isang araw.  Sa isang buwan ay P1.5 million.  Sa isang taon naman ay P18,000,000 o P18 million.  Syempre dahil malawak at wala ng masyadong tao sa lungsod ay puwede nang gawing parang Need For SpeedFast and the Furious ang kalsada.  Isang dahilan para ma-inspire magmaneho ang mga nasa lungsod.
Ano naman kung tumaas ang presyo ng langis, magmamahal lang naman ang pagde-deliver ng mga gulay at karne.  Tataas ang presyo ng mga ito, magmamahal ang supply ng pagkain.  Pati kuryente at tubig sasali rin.  Kasunod nito ang E-VAT at TAX.  Malulungkot/magmumukmok/mananahimik/iiyak/masasaktan si mayaman.  Magpo-protesta kaso naisip niyang hindi ito gawain ng isang mayaman.  Kaya kasama ng mga mahihirap, pupunta na lang siyang probinsiya gamit ang sasakyan (isipin kung ilang litro ng gasolina ang maku-konsumo).  Pagdating sa destinasyon wala na siyang pera at pagkain.  Naubos lahat sa gasolina.  Eksaktong tumirik  ang kanyang sasakyan sa tapat ng isang magubat na bundok.  Maiisip niyang dito muna manirahan.

4.      Abolish Networking – Kung na-orient ka na ng mga ito, alam kong maiintindihan mo’ng sasabihin ko.  Isa ka ba sa mga nalibre ng kape sa Star Bucks o nagsawa sa kanin sa Mang Inasal.  At sa duloy tatanungin ka : “Brad, Open-Minded ka ba sa Business?  Gusto mo bang matulungan pamilya mo.  Sa simpleng bagay lang maisasalba mo na sila sa kahirapan.  Wala kang ibang gagawin kundi . . . .”
w35vtw95jybw5jy83jy8vwysersdjng82t986t9jseirgj q4tq wtv2ncu8tu2vc6t24v24862486
Ipapakita sa’yo sa isang clear book ang lahat ng mga ka-member niya na naninirahan na sa ibang bansa.  Nagkaroon ng condo unit at higit sa lahat, sa loob ng 2 buwan ay meron ng kotse/sasakyan. 
Kung wala kang pambayad or quote and unquote membership fee, puwede kang magsanla ng kahit anong gadget.  O kaya magbenta ng mga sabon, inumin, shampoo, toccino, longganisa, imbotido, hotdog, kakanin, bibingka, ice drop, tinapay at .  For more information, sumama lang kapag may nagyaya sa’yo sa daan na naghahanap sila ng encoder/researcher/writer.  Good luck sa pressure kapag pinalibutan ka ng niggas nila.
Balik tayo sa kotse.  Kung lahat ng member nila’y may kotse, at Pyramiding  (patanong na lang din sa kanila kung ano ibig sabihin nito) ang kanilang istilo. Ipagpalagay nating nagsimula sila noong 2009.  At ibig sabihin, andami ngang may kotse sa lungsod. 
Kaya magagalit si mahal at dakilang pulitiko.  Ayaw niyang may kahati sa negosyo este sa pangangalaga sa kapakanan ng kanyang nasasakupan.  Kaya bibilhin niya ang mga ito, kung ayaw naman pumayag.  Ipapapatay lahat ng miyembro ng networking na ito.  ‘Yong pagpapapatay niya pa e parang sa The Dictator na movie.
Dahil kanya na ang mga condo at kotse, dito niya ngayon papatirahin lahat ng kanyang kamag-anak at empleyado.  Para hindi na hustle at magastos sa gas, magpapatayo siya ng Mall sa tapat ng bahay/condo/mansion/kastilyo/ niya.  Solve.  Less Hustle.

5.      From Urban to Rural – mapapansin ng butihing pulitiko na wala ng tao sa lungsod.  Maiisip niyang nasa probinsiya na nga pala ang mga ito.  Pero hindi niya kailangan agad pumunta doon kasi puwede niyang kontakin ang ibang pulitikong nasa probinsiya kung saan ba nagtatago ang mga taong dating taga-lungsod.  Magkakasundo sila kasi nga’y lahat ng  tao ay namundok.  Pupuntahan nila ang mga ito – itong mga mahihirap, mayayaman na naubusan ng pera at dating miyembro ng networking.  Kaso hihirit ang mga nasa bundok.
“hoy, ‘wag na kayo dito”
“naparito kami para tumulong”  na lagi naman talaga nilang ginagawa
“ulol, kuwento niyo pa”

Hanggang sa magkagirian.  Pinipilit pumasok ng mga pulitiko(X) at patuloy silang pinagtatabuyan ng mga taga-bundok(Y). 
At dahil ayaw talagang makisama ng mga Y.  Ito’y mahahantong sa digmaan. Pero sila’y  Magkakasundo.  Mag-aaway.  Magtatampo.  May mari-realize.  Magbabago.  Masasaktan, Luluha at muling Tatanggapin (repeat).
Lilipat ang X na taga-lungsod sa probinsya para makipagtulugan sa mga X dito. 

Ang dating payapang probinsiya’y magiging kagaya ng dating imahe ng lungsod.  Dahil dalawa  X dito.  Kailangang may isang hirangin para sa kapakanan ng bawat mamamayan dito.  Magkakaroong ulit ng eleksiyon.  Ganoon pa rin ang systema.  At pakibasa na lang ulit ng Tip 1.  Vice-versa naman kasi dito na sa probinsya ang terrain ng laban.  Mapapalitan ang title ng:   LIMANG TIP PARA MAWALA SA PROBINSIYA ANG TRAPIK.  Then repeat sa Tip 1.  Repeat, repeat at repeat till fade.

Monday, February 2, 2015

Test Paper

Malapit na sa kanilang linya ang treasurer.  Hindi marunong ngumiti at walang pakialam sa mga paliwanag.  Kung magbabayad, magbayad, kung hindi  walang exam na makukuha.  Hindi niya na hinintay na makalapit pa ito sa kanya.  Isinabay niya ang kanyang bayad sa katabing kaklse.

“Dal’wa kami d’yan.”  Sabay turo kay Ambo nang iabot ang bente pesos na mamiso.  Napabuntong hininga ang nag-abot ng pera.

“Tae, tagpipiso ampota!”

“Aarte ka pa, bibigay mo din naman yan kay ser.”  sagot ng nag-abot ng bayad.

Nang lumagpas na kay Ambo ang masungit na treasurer, d’un lamang napayapa ang kanyang kalooban.
Kinakalikot ni Ambo ang kanyang tagyawat sa noo habang naghihintay na magsimula ang kanilang exam.  Ayaw niyang ipahalatang kinakabahan siya.  Ayaw niyang magpahalata . . .

Nasingil na lahat sa klase.  Inilapag ng treasurer ang nakolektang pera sa lamesa ng kanilang matandang professor na nakuha ang atensyon habang inaayos ang kanilang index card.

“. . . kumpleto na ser.”  Ipaliwanag ng treasurer kung ilan ang nagbayad pati ang nakolekta.  Ibinigay rin ang listahan dito.

Iniabot sa kausap ang nakasupot na test paper at test booklet.  Umikot ulit ang treasurer para ibigay sa mga nakapagbayad.

One seat-apart.  Nagsimula ang exam.  Kinakabahan ang iba.  Iniisip na baka lumagapak.  Nagtataka naman ang iba kung bakit ang mahal ng kanilang binayaran.  Binibilang ng kanilang professor ang pera.  Hindi mapanatag  si ambo.  Tingin nang tingin sa perang inaayos, natatakot.  Nananalanging ‘wag masita at ipahiya.  Nakita niyang may ibinukod na 3 pipisuhing barya.  Naghabulan ang mga daga sa dibdib.  Nangamatis ang mukha.  Yumoko.  Ayaw magpahalata.  Tumulo ang malamig na pawis, tumama sa test paper – sa logo ng kanilang school.  Nataranta ang utak ni Ambo nang basagin ng kanilang professor ang seryosong katahimikan sa klase.   Inayos ang salamin.  Tumayo at itinaas ang baryang ibinukod kanina.

“Sinong nagbayad netong lumang pera?”

Tuesday, December 9, 2014

10 dahilan kung bakit hindi nagsi-selfie ang tunay na mahihirap sa Pilipinas



SUSPETSA KO MAGKAKAGULO TAYO kung ano ba talaga ang kahulugan ng salitang mahirap.  ‘Yong iba kasi mapagpanggap na mahirap.  Oo madami akong kilalang ganito, ‘yong tipong mahirap daw sila kaya sa State U nag-aral, pero tignan mo naman ang gadget mas advance pa sa Pilipinas.  Meron ding mga nasa-informal settler na nagsasabing mahirap daw sila.  Pero tignan mo naman, may cable ang bahay, may wifi at syempre may computer/laptop (para saan nga naman ang wifi ‘no?).  Bahala na, siguro sa pag-alam natin sa mga dahilan kung bakit hindi nagsi-selfie ang tunay na mahirap sa Pilipinas ay baka malaman din natin kung ano ang depinisyon nito.

1.      Background - Ampanget nga namang mag-selfie sa bahay (o baka sa inuupahang bahay, puwede rin ‘yong literal na barung-barong, tipong konting ihip lang ng hangin giba na) kung ang background ay mukha nila Kapitan, Konsehal, Congressman o kaya Mayor.  Mga arbor na tarpaulin noong nakaraang election ang ginamit na trapal sa bahay.  May kalendaryo pang nakalagay - Family picture ni Mayor.  Nakangiti silang lahat.  Maligayang pasko daw.  Pusta ko, ‘yong iba d’yan hanggang picture na lang ang pagtingin kay Mayor, madami kasi hindi pa nila ‘to nakikita sa personal.  Hello, bawal kayang lumapit kay Mayor ang mahirap.  ‘Di ka puwedeng pumasok sa office niya, yari ka sa mga guard.  Bawal ang haggard at dugyot d’un, baka masabihan kang pasneya.  Kung makapasok ka man sa city hall, nag-out of town ito, hmp baka may appointment.  O kaya pinag-uusapan nila ni Congressman kung paano ba gagastusin ‘yong pork-barrel (ops, no comment), pahamak daw talaga ‘tong si tita Janet.  At saka kung mukha ng pulitiko ang background, isiping nangangandidato ka.  Baka mapatay ka pa ng kabilang partido.

2.      Walang salamin ang kubeta - Bawal din magtagal kasi kakatukin ka ng ibang taong gagamit ng kubetang ilang taon nang hindi nadadalaw ng taga-linis.  ‘Wag ka ring mag-ambisyon, wala ‘tong ilaw – iisipin mo ngang masuwerte pa ‘yong kulungan ng mga sisiw na 45 days.  ‘Yong iba nga, literal na sa lupa jumejerbaks, konting hukay, tutok at presto.  Anong ginhawa sa katawan.  Tabunan ng lupa.  Bukas ulit kapag tinawag ng kalikasan. 

3.      Busy – Walang time para pumorma at ipagkalat sa buong mundo na may bago kang ganito at ganyang gamit.  Priority kasing maka-survive sa isang araw.  ‘Yon ang malaking problema.

4.      Walang SNS (Social Networking Site – e.g. Facebook, Twitter, Instagram etc.) Account – Tignan mo ulit number 3.  Ikaw ba naman, imbes na ipambayad mo sa computer shop ‘yong pera, mas maganda sigurong ipanlaman na lang ng tiyan.  Busy para mabuhay kaya walang time gumawa ng account.  At sino ba naman ‘yong mag-a-accept sa mga friend request nila, aber?

5.      Pagkain – Ang awkward naman ‘atang pi-picture-an mo ‘yong pagkain mo, okay lang naman kung bongga, pero (hindi ko minamaliit ‘to ha, masarap ‘to lalo na kapag malamig) kung araw-araw ba namang tuyo, asin-tubig (kaning may kumbinasyon ng asin at tubig. Oo, tama ka, gagawing sabaw), kanin-adobo (kanin na nilagyan ng tuyo para may lasa).  Noodles na madaming sabaw, para nga naman makakain ang buong pamilya.  At syempre, paano na lang ‘yong wala talagang makain sa isang araw.  Ano na lang ang pi-picture-an nila na puwedeng gawing background.  At siyempre, ilang porsiyento ba ang mahihirap sa Pilipinas?  Sabihin nating 80% paano kung ‘yong mga ‘yon ay magkakaparehas ng kinakain, edi snob na ‘yong pinikturan mong pagkain.  Kasi common.  Meron na sila n’un.  Parang joke, boring na ‘yong inulit na banat.  Hindi mo masasabi na :  “p#$@ edi wow.”

6.      Cellphone and other gadget – tignan mo ulit ‘yong number 3 at 4.  Kung may cellphone man sila, panigurado walang SNS.  Ito ‘yong kapag nakita mong ginamit sa mga pampublikong lugar e ansarap pagtawanan.  Kasi nga super luma at bulok, puwedeng gawing kalso ng sasakyan.  Minsan nga pala sa isang pamilya walang may alam gumamit nito.  At minsan nakiki-text or tawag na lang sa kapit-bahay na meron nito, hindi para makipaglandian, kundi para i-text ‘yong mga bossing nila (kung construction worker, si foreman ang iti-text), sasabihin kung puwedeng bumale, ikaltas na lang sa susunod na suweldo ang binawas na pera at sana ma-extend sa trabaho.  Paano na lang daw ang pamilyang naghihikaos.  Bayani ‘no?

7.      Literacy rate – sabihin nating ‘yong mga taong ‘to, sila ‘yong nakatira sa ilalim ng tulay na malapit sa malaking kanal o kaya sa ilalim ng tulay sa Altura, Sta. Mesa, Manila, yong daanan ng PNR.  Tingin mo lahat ba sila nakapag-aral?  Kung oo man ang sagot.  Hanggang saan ang inabot nila?  ‘Yong iba kasing taga-informal settler ay galing sa mga probinsya, nagbakasakaling makakahanap ng ginhawa sa Maynila.  Kaso olats, kasi nga kapag walang diploma, walang trabaho.  Kung walang trabaho paano ka mabubuhay at sino ba ang magtyatyaga sa’yo, ‘di ba ‘yong kapwa mo rin walang trabaho o kaya galing probinsya.  Suwerte mo kapag nakatsamba ka at gumanda ang buhay, pero duda ako kung legal yan, hehe.  Balik tayo sa pinag-uusapan.  Kung hindi sila nakapag-aral, paano nila bibigyan ng kahulugan ang mga salita gaya na computer, internet, wifi, share, like, cover photo, follow, tweet and others alike.  ‘Wag kang pilosopo, oo walang subject na ganito.  Isipin mo n’ung panahon ba nila may ganito ng mga bagay?  Hello, tanungin mo ‘yong kamag-anak mong ipinanganak noong 70s.  Ikukuwento nila sa’yo ang buhay bago kumalat ang call center sa Pilipinas, haha, joke.  Basta ang una nilang banat ay ganito:  Noong araw . . .

8.      Ibang trip sa buhay – magkaiba ng problema ang taong sobrang hirap, medyo mahirap, sakto lang na mahirap, above average na mahirap, very good na mahirap at excellent na mahirap.  Tignan mo na lang ulit ‘yong number 5.  Problema ng excellent na mahirap kung paano i-edit ‘yong picture niya para gawing DP (Display Picture/Profile Picture para sa SNS).  Sa sakto lang na mahirap naman ay  kung sino ang pipiliin ni ganito at ganyan sa pinapanuod niyang telenobela kapag gabi, sama mo na ‘yong koreanobela.  Samantalang ‘yong sobrang hirap, problema ‘yong panlaman ng tiyan.  As I said, refer to number 5.

9.      History in-making – [1]Tignan mo na lang si Rizal, andami nating alaala sa kanya?  Immortal ‘ika nga, bukod sa panulat niya, andami niya ring picture.  E si Andres Bonifacio, isa lang.  Tas ‘yong kuha pa n’ung kinasal siya.  Kaya nga kapag araw ng kalayaan, napapatanong tayo, sino ba si Andres Bonifacio?  Si Rizal, siya ‘yong nasa piso ‘di ba?  Tapos pansin mo, walang kinilala ang mundo na mahirap, puwera na lang kung may naiambag kang matino.  Kaya ‘wag kang mag-ambisyon na sa bawat selfie mo ay kikilalanin ka ng kasaysayan.  Kung ikaw na medyo hindi mahirap ay etsapuwera, paano na lang ‘yong totally walang-wala?  Balik tayo, kay Rizal at Bonifacio.  Sila naman, kung bakit kilala natin, kasi sobrang laki ng ambag sa Pilipinas, paano na lang kung wala sila, baka raw andito pa rin ‘yong mga Kastila.  Angas nga ng gan’un, makikita natin in-person sila Mark at Pau Gasol.  Biro lang, hehe.  Paano ka ngang makakagawa ng kasaysayan sa mundo kung ang problema mo e ‘yong pangkain, (refer to number 5).  Wait, sino nga ba ‘yong pinagbabanggit ko mga tao?  Wait GMG ko muna.

10.  Yari! – Maangas sa America, ang krimen, literal na papatay.  For example, pagbabarilin mo ‘yong mga ka-schoolmate mo.  Angas ‘di ba?  O kaya pagpapatayin mo lahat ng tao sa bar.  Basta ang trip at kahulugan nila ng krimen ay pagpatay.  E dito sa Pilipinas, tingin ko mga militar at pulis lang ang may gan’ung trip – desaparecidos.  Tignan mo ulit ‘yong number 5 at 8.  Kung wala kang trabaho at mahirap ka, nag-apply naman kaso wala talaga.  Wala kang choice, kaysa naman makita mong dilat ang mata ng buo mong pamilya, pagkapit na lang sa patalim ang magiging resulta.  (Hindi ko nilalahat ha, hindi lahat ng mahirap ay ganito ang trip.  May ilan lang talaga akong kilala).  Kung kabilang ka sa informal settler, at notorious wanted ng bansa.  O kaya naman criminal, mula pandurukot hanggang bank rubber (dala nga kahirapan ng kaya napunta sa ganitong trabaho – self-employed at tax-free), madali kang makikilala ng authority kapag meron kang account sa SNS.  Konting tanong lang sa mga nagrereklamo, konting sketch.  E nagkataon ‘yong pagkaka-describe sa’yo ay saktong-sakto kung ano ‘yong DP mo, nagkataon pang selfie.  Yari!  Madali kang makakalaboso.  Kapag nahuli ka, yari ka sa mga pulis.  Kung hindi kukuryentehin ang bayag,  ipapainom sa’yo ‘yong nasa toilet bowl.  Manalangin kang medyo malinis at walang tae.  Kapag napag-tripan ka pa, andaming ipapatong sa’yong mga kaso, ikaw raw ‘yong suspect sa mga ganito at ganyang pagnanakaw.  Para nga naman resolba ang problema nila.  Sa’yo na lang ibibigay ang lahat.  Gumawa ka ng krimen na Pilipinas version,  ang gagawin nila sa’yo, krimen na American Version.  Tsk. Kawawang pamilya, kawawang mahirap.  Nag-selfie pa kasi, huli tuloy.  Yari!

Ilan lang yan sa tingin kung dahilan.  O paano, magbabahay-bahay muna kami.  Magpapatapon kami ng basura.  Sana hindi maunahan, sana hindi barat ‘yong magpapatapon.  Kahit makabente lang.


[1] Word of the Lourd – Picture- picture.  Short docu film.

Monday, November 10, 2014

Final Project

(Maikling Kuwento)

MAIINTINDIHAN NAMAN ‘ATA NI MA’AM ‘yong kaso ko kung bakit late akong makakapagpasa ng project.  Ipapaliwanag ko na lang nang maayos.  Mabait naman siguro ‘yon basta ba magsasabi lang ng totoo.

Paano ko kaya sisimulan?  Babatiin ko muna siya ng hi ma’am, good morning po.  Tapos?  Ngingiti rin ako.  Oo tama ngingiti rin ako.  Buti na lang din pala mapag-aralan ko ‘yong tamang pag-project ng ngiti.  ‘Yong sincere.  Puwede rin siguro ‘yong parang nagpapaawa.  Parang ‘yong style ni poss the boots d’un sa shrek kapag.  ‘Yong super cute.

Problema ko nga rin pala kung saan ang room ni ma’am ngayon, pero nakakahiya naman kung pupuntahan ko siya sa klase niya.  Hihintayin ko na lang sa tapat ng faculty room.  Tapos gagawin ko na ‘yong prinaktis kong mga line at malulupit na ngiti.

***

Si ma’am ba ‘yon?  Si ma’am na nga ‘yong paparating.  Alam ko ‘yong lakad niya.  Tama siya nga ‘yon.  Hihintayin ko siyang makarating dito sa tapat ng faculty room, nakakahiya kasi may kausap si ma’am na faculty rin.  Kinakabahan ako.  Paano kaya ‘to?  Ito na, malapit na si ma’am.  Sana magawa ko ‘yong prinaktis ko.  Break a leg for me.

“Hi ma’am,” kasabay ng pagkaway at ngiti.  Tumigil si ma’am, mukhang nakuha ko ang atensyon.  Pinauna na niya sa loob ng faculty room ‘yong kasama niya.  Ang tatamis ng ngiti.  Parang wala silang problema.

“Yes?”  Sagot ni ma’am.  Nakataas ang kilay.  Patay, mukhang bad shot pa ‘ata.  Mali ba timing ko?  Naku! Baka hindi ko nagawa nang maayos ‘yong ngiti.  Mali ‘ata ng pag-pronounce ng salitang ma’am?  Paano ba dapat?  Yari talaga, nabura na rin sa mukha niya ang ngiti kanina n’ung kausap niya ‘yong isang faculty.

“Ma’am ipapasa ko lang po ‘yong final project ko.”  Sana this time tumalab na ‘tong pagpapaamo ko ng mukha.

Inirapan lang ako ni ma’am.  Pumasok sa faculty room.  Sinundan ko.  Pumasok din ako.

***

Andaming professor dito sa loob.  ‘Yong iba halatang pagod.  Nasa malapit lang ako ng pintuan.  Saka na lang ako lalapit sa desk niya kapag pinatawag niya ako.  Sana nga ngayon na ‘yon.  Nagugutom na rin kasi ako.  Wala pa akong almusal.  Problema nga talaga.

***

Sinenyasan ako ni ma’am na lumapit sa kanya, du’n mismo sa gitna nakapuwesto ‘yong desk niya.  Kinakabahan ako.  Isang hakbang, isang libo’t isang dagang naghahabulan sa dibdib ang kapalit.  Dug dug, dug dug.  Hakbang pa.  Sana tanggapin ni ma’am ‘yong gawa ko.

“Anong section mo?”  Mukhang badtrip si ma’am.
“Ma’am?”  Tanong ko.
“Sabi ko ano’ng section mo?” 
“Ma’am,”  kinakabahan ako.  Para akong mapaparalisa sa puwesto ko.  Antindi ng aura ni ma’am dito sa faculty room kaysa sa classroom.  “
“Oh bakit late ‘yang papel mo?”
“Ma’am kasi po . . .”  Hindi ko mapaliwanag ‘yong totoong kuwento.  Nawawala ako sa sarili dahil sa kaba, hindi naman exam pero name-mental block ako.  Gustong sabihin ang ganito:

Ma’am, n’ung gabi po bago ‘yong araw ng pasahan ng project.  Pinag-overtime po ako ng boss ko sa fast food.  Gusto ko pong tumanggi, pero sabi po sa akin na andami raw kasing costumer, sayang daw ‘yong kita.  Pumayag ako, dagdag din po kasi sa allowance ko.  Imbes po na 1pm ‘yong out ko sa work, naging 4pm na po.  Pagkatapos na pagkatapos ng duty ko, hindi pa po ako nakakapagpalit masyado ng damit, suot ko rin po ‘yong pants sa work.  Pumunta po agad ako sa school.  Dala ko napo ‘yong project ko.  Mga quarter to 5 na po ako nakarating sa gate ng university.  Hindi po ako pinapasok ng guard, kelangan ko raw po munang magpalit ng proper uniform.  Nagpaliwanag po ako na ipapasa ko lang po ‘yong project.  Sobrang na po akong natataranta ng oras na ‘yon.  Baka po kasi hindi ko na kayo maabutan ma’am.  Kaso hindi po talaga ako pinapasok ng guard.  Gusto ko pong iwan lahat ng gamit ko sa guard house at bitbitin lang ‘yong final project ko.  Kaso ayaw po talagang pumayag na guard.  Nagmakaawa na po ako.  Nagpaliwanag kung bakit gan’un pa rin ang suot.  Pero hindi ako pinakinggan.  Sumusunod lang daw po sila sa utos.  Pero gusto ko po talang ipasa ‘yong project ko.  Ilang oras pong pakiusapan ang naganap bago ako pinapasok ng guard.  Sayang ‘yong mahigit 30 mins.  Pagkapasok, literal po akong tumakbo papunta sa faculty room.  Naiwan ko na nga po ‘yong gamit ko sa guard house para mabilis.  Para po akong nakikipag-marathon n’un.  At pagdating kop o d’un.  Wala na raw po kayo.  Gusto kong itanong sa nakausap kong faculty na kung puwede bang iwan na lang ‘yong papel.  Kaso naisip ko ma’am ayaw niyo nga pala ng gan’un.  Sabi niyo po dati sa orientation natin na diretso sa basurahan ang project kapag may nag-iwan sa table niyo.  At saka po hindi ko rin alam kung saan ang nakapuwesto ang desk niyo.  Kaya inuwi ko na lang po.  Gusto ko rin po kasing ako mismo ang mag-abot sa inyo. . .
“Ma’am kasi po . . .”
“Ano na, kanina ka pa, kasi po nang kasi po d’yan ha!”  Mukhang galit na talaga si ma’am.  Hindi ko na nasabi ang totoo.  “You’re such an irresponsible student.”  Tumayo si ma’am sa kinauupuan niya.  Nagpamewang.  Nakita ng ibang faculty.  Kalma lang daw mother sabi ng isang baklang professor.  Pero mukhang hindi pinansin ‘yon ni ma’am.  “Kay bata-bata mo pa lang e ganyan na ang asal mo.  Aba’y paano na lang kapag naka-gradaute ka at nagkatrabaho.  At bitbit mo pa rin ang ganyan mong ugali.  Nakakahiya.  Baka itanong kung saan ka nag-aral.  Ikaw ang magbibigay ng kahihiyan sa university.  Napakawalang kuwenta ng ugali mo.  Ganyan ka rin bas a bahay niyo?  Maygad.  Siguro ganyan din ang magulang mo no . . $%@#$%#$^#@^#%^#$%@$$#^#EWGFG #$QREGSFDGSTGTERGSDF g sfghdsngheg72ehg2374tyergsdfng v7wt bt egb tbg7vt73b gv7gvt ybg vgvt rgb qbg vfb7gb 74btgq 4gh76t4qh negv73qgb qr g nv7425v gn4 7gvn2 tn 2 vnt2.”  Hindi ako makaimik sa sinabi ni ma’am.  Hindi na rin masyadong nagsi-sink in sa isip ko ‘yong mga sinasabi niya.  Sa ngayon kailangan ko lang tanggapin lahat ng ‘yon para tanggapin niya rin ‘yong final project ko.  Pero gusto ko na talagang matunaw sa kinatatayuan.  O kaya maging alikabok at mahalo sa hangin.  Puwede na rin ‘yong lumubog.  Gusto kong mag-disperse sa sobrang hiya. . .

***

Sinundan ko pa rin si ma’am sa susunod niyang klase.  Hindi ako umiimik para lang ma-please ko siya.  Gusto ko lang naman magpasa ng project. 

Para akong aso na sunod nang sunod sa kanya.  Nakakahiya nga lang, hindi dahil sa pagsunod ko sa kanya, kasi habang naglakad kami.  Patuloy pa rin siya sa pagsesermon.  Pinagtitinginan na nga kami ng ibang estudyante.  Nahihiya ako.  Kasi pinapagalitan ako sa harap ng maraming tao.  Kaso wala talaga akong magagawa, ‘wag papalag para matanggap ang papel.  ‘Yon lang naman ang kailangan.  Kahit insultuhin niya ‘yong buo kong pagkatao, pati magulang at angkan ko.  Isama niya na pati religion ko.  Sabihin niya na lahat, basta tanggapin niya lang ‘tong hawak kong project.  Sana.

***

Nang papasok na siya sa classroom, sinenyasan niya akong tumigil at maghintay sa labas.  Sana this time ok na. 

***

Mahigit 20 minutes akong nakatayo sa labas ng classroom ni ma’am.  Tapos sumenyas siya na parang tinatawag ako.  Ito na nga ‘yong hinihintay ko.  Sana tanggapin na talaga ‘to ni ma’am.  Salamat talaga.

Nakayuko akong pumasok sa room, bitbit ang final project.  Ganito rin ang pakiramdam ko kanina, isang hakbang, parang isa-isa ring nakakalas ang buto ko mula ulo hanggang paa.
“Yes?”
“Ma’am ‘yong project ko po,” sabay angat ng hawak ko.
“Pinatawag na ba kita?”  Para nang class S na halimaw si ma’am sa ghost fighter sa sobrang inis.
“Ma’am akala ko po tinatawag niyo ako . . .”  hindi pa ako natatapos magsalita bumanat na agad si ma’am.
“Aba’y ang kapal naman talaga ng mukha mo. . . ”  Tumayo na naman si ma’am sa kinauupuan niya.  Dinuro-duro ako sa harap ng kanyang klase.  Nakakahiya.  Gusto kong manakit.  Gusto ko siyang sapakin.  Gusto kong basagin ang bungo niya.  Gusto kong hiwain ‘yong katawan niya.  Trip kong i-apply ‘yong pinag-aaralan naming sa science.  Gusto kong i-disect ‘yong katawan niya, pag-aralan kung may genes ba siya ng demonyo.  Gusto ko siyang saksakin sa mata ng pulang ballpen na nasa table, na mukhang ginamit niya rin sa pag-a-attendance.  Gusto ko chop-chop-in ‘yong katawan niya.  Tapos ilagay sa sako.  ‘Yong bungo niya gusto kong gawin arinola.  Gusto ko siyang patayin. . .
“. . . klase, ‘wag na ‘wag n’yong tutularan ang ganitong estudyante.  Napaka-irresponsable . . Walang kuwenta . . . v3467q3y6q73yv67y3qhyvtq6678367832407628b7636nh ughesvhg3tv4vn7qthtqh34t7h7hv734yh3yhqvn6hvw457vyhw45hyb5wy . . .”

Hindi ko magagawa ‘yong plano ko sa kanya.  Hindi ko na rin kayang tagalan ‘tong kahihiyan na ‘to.  Sinenyasan ko siyang tumigil sa pagsasalita.  Tinapat ko sa mukha niya ‘yong final project ko.  Pinunit ko sa harap niya, sa harap ng klase niya.  Initcha ko sa lapag ‘yong red na sliding folder.  Gusto ko talagang makabawi kay ma’am, kahit isang beses lang. . .

“Ma’am!  Putanginamo!”  tinapat ko sa mukha niya ang kamao ko.  Nagdirty finger.  “Para sa’yo ‘to ma’am.  Fuck you.  Putanginamo.”


Tumalikod ako sa kanya.  Naglakad.  Lumabas sa classroom.  Tahimik nang umalis ako.